MACZUGOWCE -BŁONICA I PRODUKCJA AMINOKWASÓW

Corynebacteriaceae, czyli maczugowce (gr. coryne = paika, maczuga) są to bakterie o kształcie pałeczek, lecz wykazujące tendencje do zmienności morfologicznej. Mają kształt maczug, ldinów, niekiedy nitek, występują też w postaci słabo rozgałęzionej. Pod tym względem nie są one wyjątkiem, zjawisko to spotkać można także u Lactobacillacsae, a jeszcze wyraźniej u Propionibacteriaceae. Z tego punktu widzenia stoją one w „połowie drogi” między Lactobacillaceae, z jednej strony, i Actinomycetes (Streptomycetes) – z drugiej, musimy je jednak zaliczyć jeszcze do bakterii właściwych (Eubacteria). Te sprawy pokrewieństwa interesują bardziej jednak mikrobio-» logów i bakteriologów niż biotechników, ale musimy o nich wspomnieć, ponieważ Corynebacterium diphtheriae (maczugowiec błonicy) wywołuje u ludzi błonicę, zwaną też dyfterytem (gr. diphtera – skóra, błona). Maczugowce właściwie atakują tylko człowieka. Nie wnikają one do organizmu, lecz tworzą białawe i szarobrunatne, podobne do pleśni naloty na podatnej na chorobę błonie śluzowej gardła lub krtani (angina). Źródłem niebezpieczeństwa, niekiedy śmiertelnego, nie są więc same komórki bakterii, ale wydzielane przez nie jady, czyli toksyny, które przedostają się bardzo szybko do układu krwionośnego, o wiele szybciej, niż może zareagować układ odpornościowy zaatakowanego organizmu, i poprzez zatrucie (intoksykację) prowadzą do śmierci. Nie ma więc potrzeby walczyć z bakteriami, które już wydzieliły toksyny jedyną możliwość obrony stanowi antytoksyna błonicza, która wiąże toksynę dyfterytu, wytrąca ją i przez to unieszkodliwia. Antytoksyna ta musi być stale gotowa do dyspozycji sporządza się ją albo z surowicy owiec, na które podziałano nieszkodliwymi dawkami toksyny i w ten sposób skłoniono do produkcji antytoksyny, albo przez stosowanie u ludzi szczepień ochronnych. W tym drugim przypadku wprowadza się do organizmu nieszkodliwą dawkę toksyn i wówczas własny układ odpornościowy wytwarza antytoksynę organizm zachowuje tę zdolność latami, osoba szczepiona jest aktywnie uodporniona przeciw błonicy. Jeśli teraz zdarzy się infekcja, chory ma natychmiast do dyspozycji wystarczającą ilość własnych antytoksyn. Szczepienie ochronne należy przeprowadzać bardzo wcześnie, ponieważ błonica z zasady atakuje dzieci w wieku 2-6 lat. Istnieją wyjątki i te są szczególnie niebezpieczne, np. kompozytor Georges Bizet i prawdopodobnie JeAy Washington zmarli z powodu zakażenia dyfterytem w starszym wieku. Sam jad, jak już wspomniano, jest białkiem, które prawdopodobnie nie pochodzi od normalnego Corynebacterium, lecz od bakteriofaga, i powstaje tylko w Corynebacterium zakażonym bakteriofagiem (zapewne łagodnym, „utemperowanym” fagiem, inaczej bakteria musiałaby zginąć)!

Bakterie błonicy jeszcze pod innym względem są nietypowym przedstawicielem swej grupy mogą żyć w środowiskach od tlenowego do zawierającego bardzo małe ilości tlenu, podczas gdy większość maczugowców to tlenowce bezwzględne. Wiele z nich atakuje zwierzęta i rośliny:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *