Jak wyglądają te niezbędne drobnoustroje

Jak wyglądają te niezbędne drobnoustroje, jak żyją i jak dalece możemy je sobie podporządkować? Jedno jest im wszystkim wspólne: ich małe rozmiary. Wybierzmy najbardziej znaną i uważaną za szczególnie niebezpieczną grupę drobnoustrojów – bakterie. Przeważnie mają one kształt laseczek (gr. bakteńon, łac. bacillus) albo kuleczek (łac. coccus = jagoda, jądro) lub są lekko skręcone. Ich średnica rzadko przekracza 1 (xm , ich przybliżona objętość wynosi więc 1 |inr‘. Wynika z tego, że w sześcianie o boku 1 mm (1 mnrf) może się zmieścić ok. I mld, czyli I0!l bakterii, a przy znacznym zagęszczeniu jeszcze więcej. Po zaszczepieniu jednej, jedynej komórki albo zarodnika na płytce agarowej wyrasta w ciągu kilku dni kolonia bakterii o średnicy 2 mm – niewiele większa od kolorowej główki szpilki zawiera ona tyle osobników, co cała ludzkość świata w latach siedemdziesiątych naszego stulecia. Są to liczby zdumiewające, może nawet przerażające. Jeszcze bardziej zaskakuje nas inna konsekwencja tego faktu: powierzchnia sześcianu o boku I mm wynosi 6 mm’ podzielmy ten sześcian na I09 minisześcianów o boku 1 (im (co odpowiada w przybliżeniu średnicy większości bakterii), wtedy każdy minisześcian ma powierzchnię 6 |tm , ale wszystkie 10″ razem mają 6 * 10“ |.im2, czyli 6000 mm2, a więc tysiąc razy więcej niż nie podzielony sześcian. W ten sposób zmienia się stosunek objętości do powierzchni coraz bardziej na korzyść powierzchni, w miarę jak coraz mniejsza staje się długość boku sześcianu i coraz mniejsza średnica komórki bakteryjnej.

Liczby te mają wielkie znaczenie dla wielkości przemiany materii. Jednokomórkowce z reguły nie mają ani narządów pobierania pokarmu, ani wydalania, cała wymiana materii odbywa się u nich poprzez całą powierzchnię komórki, jest zatem bardzo intensywna. Należy też pamiętać, że droga transportu wewnątrzkomórkowego u tak drobniutkiej istoty jest nader krótka i pożywienie z powierzchni komórki może dostać się bardzo szybko do miejsca jego przerabiania, a produkty wydalane równie szybko mogą być przetransportowane na powierzchnię komórki. W wyniku tego intensywność przemiany materii u organizmów jednokomórkowych jest

– 200 do 2 tys. razy większa niż w narządach takich jak żołądek czy wątroba organizmów wyższych. Można to bardzo efektownie przedstawić: krowa o żywej wadze 10 cetnarów produkuje dziennie ok. 0,5 kg białka (suchej masy). 10 cetnarów drożdży, a więc podobna biomasa, może w takim samym czasie wyprodukować do I tys. cetnarów białka albo – mówiąc inaczej – 5 g drożdży ma taką samą wydajność produkcyjną jak jedna krowa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *